Shadow AI คืออะไร ทำไมองค์กรต้องระวัง

09/10/26   |   476   |  

 

 

JobThai Mobile Application สมัครงานง่าย ได้งานเร็ว

iOS

Android

Huawei AppGallery

 

AI ได้เข้ามาเปลี่ยนแปลงการทำงานของเราในหลากหลายมิติ ทั้งช่วยประหยัดเวลา ลดต้นทุน และช่วยให้การทำงานของเรามีประสิทธิภาพมากขึ้น แต่ถ้าพนักงานของคุณใช้ AI โดยไม่ได้บอกบริษัท คุณควรจะรับมือยังไง วันนี้ JobThai จะพาไปทำความรู้จักที่มาที่ไปของพฤติกรรมของพนักงานที่เรียกกันว่า Shadow AI เพื่อให้องค์กรหามาตรการป้องกันและสร้างองค์ความรู้ด้านการใช้ AI อย่างถูกต้อง

 

Shadow AI คืออะไร

Shadow AI คือ การที่พนักงานนำเครื่องมือ AI มาใช้ในการทำงานโดยไม่ได้รับการอนุมัติจากองค์กร หรือไม่ได้อยู่ภายใต้การดูแลของฝ่าย IT ซึ่งอาจส่งผลกระทบด้านความปลอดภัยของข้อมูลตามมาได้ ตัวอย่างที่เห็นได้ชัด เช่น การใช้เครื่องมือ AI ที่มีการเชื่อมต่อข้อมูลผ่านระบบ API (Application Programming Interface) ทำให้เกิดการรั่วไหลของข้อมูลไปยังภายนอกองค์กร

ที่มาของคำว่า Shadow AI พัฒนามาจากพฤติกรรมการใช้ซอฟต์แวร์โดยไม่ได้รับอนุญาตที่ถูกเรียกกันติดปากว่า Shadow IT คำว่า Shadow ที่หมายถึงเงามืดจึงเป็นการเปรียบเปรยถึงการใช้งานซอฟต์แวร์แบบลับ ๆ โดยที่บริษัทไม่เคยรู้ เมื่อ AI ได้รับความนิยมมากขึ้นในปัจจุบัน จึงมีการหยิบยืมคำนิยามในลักษณะเดียวกันมาใช้จนเกิดเป็นคำใหม่ว่า Shadow AI นั่นเอง

 

Shadow AI เกิดขึ้นได้จากสาเหตุใดบ้าง

ปัญหา Shadow AI ในองค์กรอาจเกิดขึ้นจากหลายปัจจัย ได้แก่

  • เครื่องมือ AI เข้าถึงได้ง่าย: AI หลายตัวเปิดให้ใช้งานฟรี สามารถใช้งานได้ง่ายผ่านเว็บเบราว์เซอร์ และใช้เพียงแค่อีเมลในการสมัครใช้งาน
  • ความสะดวกสบาย: บางครั้งการขออนุมัติใช้ซอฟต์แวร์อย่างเป็นทางการอาจใช้เวลานาน พนักงานบางคนที่มองหาเครื่องมือมาทดลองใช้อาจมองว่าการใช้เครื่องมือ AI ประหยัดเวลาและทำงานได้อย่างรวดเร็ว 
  • AI บางตัวอาจแฝงตัวอยู่ในฟีเจอร์ใหม่ของซอฟต์แวร์ที่บริษัทใช้: เมื่อพนักงานกดอัปเดตและเริ่มต้นการใช้งานอาจคิดว่าสามารถใช้งาน AI ใหม่นั้นได้ตามปกติ
  • นโยบายของบริษัทตามเทคโนโลยี AI ไม่ทัน: บางบริษัทไม่ได้มีนโยบายการใช้ AI ที่ชัดเจนมาก่อนทำให้ไม่มีมาตรฐานในการกำหนดว่าเรื่องไหนควรใช้ AI เรื่องไหนควรได้รับการพิจารณาจากบริษัทก่อนจนอาจกลายเป็นช่องโหว่ได้เช่นกัน

ตัวอย่างของ Shadow AI

หากพนักงานของคุณมีพฤติกรรมเหล่านี้ คุณอาจกำลังเผชิญกับความเสี่ยง

  • ตัวแทนฝ่ายบริการลูกค้านำรายละเอียดบัญชีของลูกค้าไปใส่ใน ChatGPT เพื่อช่วยร่างคำตอบ แทนที่จะใช้ฐานความรู้ที่องค์กรอนุมัติให้ใช้งาน
  • นักพัฒนานำโค้ดที่เป็นของบริษัทไปถาม AI เพื่อช่วยตรวจสอบและแก้ไขข้อผิดพลาด
  • ทีมการตลาดใช้เครื่องมือ AI สร้างภาพที่อาจติดลิขสิทธิ์ หรือไม่ได้รับอนุญาตเพื่อผลิตสื่อสำหรับแคมเปญการตลาด

พฤติกรรมที่ยกตัวอย่างมาเป็นเพียงตัวอย่างบางกรณีที่สามารถเกิดขึ้นได้กับพนักงานทุกแผนกในทุกองค์กร ทั้งนี้ Shadow AI อาจเกิดโดยไม่ได้ตั้งใจจากการที่พนักงานอยากหาเครื่องมือ AI เพื่อมาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานและคิดว่าเป็นแค่การทดลองใช้งานเบื้องต้น ไม่น่ามีข้อเสียอะไร เลยไม่ได้แจ้งให้บริษัทรับรู้ ความรู้เท่าไม่ถึงการณ์นี้อาจทำให้พนักงานเผลอป้อนข้อมูลเรื่องงานลงไปในระบบ AI และเกิดความเสี่ยงในอนาคตตามมา

 

ผลกระทบที่เกิดจาก Shadow AI

การใช้งาน AI โดยไม่ได้รับอนุญาตจากบริษัทอาจทำให้เกิดผลกระทบในด้านต่าง ๆ ได้แก่

  • เกิดการรั่วไหลของข้อมูลสำคัญ: เมื่อข้อมูลระบบ ข้อมูลลูกค้า ข้อมูลด้านการเงิน หรือกลยุทธ์ลับขององค์กรถูกนำเข้าสู่ระบบ AI ภายนอก องค์กรไม่มีทางรู้เลยว่าข้อมูลเหล่านั้นจะถูกนำไปใช้อย่างไร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เครื่องมือ AI บางตัวอาจเก็บข้อมูลไว้บนเซิร์ฟเวอร์ของบุคคลที่สาม ซึ่งมีความเสี่ยงสูงที่จะถูกเปิดเผยออกสู่สาธารณะจนนำไปสู่การละเมิดกฎหมายข้อมูลส่วนบุคคลและเกิดการฟ้องร้องดำเนินคดีจากผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียตามมา กลายเป็นความสูญเสียทั้งเม็ดเงินและชื่อเสียงขององค์กร
  • เพิ่มความเสี่ยงในการถูกโจมตีทางไซเบอร์: เครื่องมือ AI ที่ไม่ผ่านการตรวจสอบมักมาพร้อมกับAPI ที่เชื่อมต่อกับระบบภายนอกอย่างไม่ปลอดภัย การใช้ AI โดยที่องค์กรไม่รู้จึงเปรียบเสมือนระเบิดเวลาที่พร้อมสร้างปัญหาให้กับระบบการรักษาความปลอดภัยด้าน IT ขององค์กรได้ตลอดเวลา
  • ผลลัพธ์ของการใช้งาน AI ไม่น่าเชื่อถือ: เครื่องมือ AI บางตัวอาจสร้างเนื้อหาที่มีอคติ ข้อมูลไม่ถูกต้อง หรืออาจให้คำแนะนำที่กว้างเกินไป ไม่แม่นยำ และไม่ตรงตามหลักความเป็นจริง ส่งผลให้เกิดข้อผิดพลาดในการทำงานได้ การวิเคราะห์ข้อมูลทางธุรกิจควรมาจากเครื่องมือที่ได้รับอนุญาตโดยตรงจากองค์กร และสิทธิ์ในการเข้าถึงข้อมูลสำคัญของแต่ละแผนกที่เกี่ยวข้อง การใช้ AI ภายนอกจึงไม่สามารถตอบโจทย์การทำงานในลักษณะนี้ได้

 

รู้ทัน AI พร้อมเทคนิคใช้งาน AI ที่คนทำงานห้ามพลาด

 

องค์กรควรรับมือกับ Shadow AI ยังไง

  1. สำรวจว่ามีการใช้เครื่องมือ AI ใดบ้างในองค์กร ผ่านการตรวจสอบเครือข่ายและสอบถามพนักงานโดยตรง หากสงสัยว่าองค์กรของคุณมีการใช้ AI โดยไม่ได้รับอนุญาต ในเบื้องต้นควรปรึกษากับทีม IT Security ขององค์กรเพื่อตรวจสอบว่ามีการใช้งาน AI เพิ่มเข้ามาในระบบขององค์กรหรือไม่ ทีม IT Security สามารถตรวจจับการใช้งานเครื่องมือ AI เหล่านั้นได้ด้วยวิธีการคล้ายกับที่ใช้ตรวจจับซอฟต์แวร์ที่ไม่ได้รับอนุญาตอื่น ๆ เช่น ตรวจสอบการรับส่งข้อมูลทางอินเทอร์เน็ตเพื่อดูว่าพนักงานใช้แอปพลิเคชันใดบ้าง และติดตามว่าพนักงานเชื่อมต่อกับเว็บไซต์หรือบริการใดบ้าง นอกจากนี้ยังมีเครื่องมือพิเศษที่ช่วยควบคุมว่าข้อมูลสำคัญขององค์กรสามารถถูกส่งไปที่ใดได้บ้าง
  2. ประเมินความเสี่ยง จัดลำดับความเสี่ยงของแต่ละเครื่องมือ เพื่อหาแนวทางจัดการกรณีที่อันตรายที่สุดก่อน และเฝ้าระวังการใช้งานเครื่องมือที่มีความเสี่ยงรองลงมา
  3. กำหนดนโยบายและวิธีปฏิบัติที่ชัดเจน ระบุเครื่องมือที่อนุญาตให้ใช้ ขั้นตอนขออนุมัติเครื่องมือใหม่ และมาตรการป้องกันข้อมูลสำคัญรั่วไหล แล้วประชาสัมพันธ์และสื่อสารให้พนักงานทุกคนเกิดความตระหนักรู้โดยทั่วกันว่าขอบข่ายที่ชัดเจนของการใช้งานคืออะไร สิ่งไหนทำได้ สิ่งไหนทำไม่ได้ เช่น การอัปโหลดไฟล์งานไปยังเครื่องมือ AI โดยตรงเป็นเรื่องต้องห้ามเด็ดขาด หรือ ข้อมูลส่วนไหนบ้างที่สามารถให้ AI เข้าถึงและจำลองการทำงานได้
  4. จัดฝึกอบรมพนักงาน ให้มีความรู้เท่าทันความเสี่ยงและผลกระทบที่เกิดขึ้น รวมถึงวิธีการใช้งานที่ถูกต้องและมีประสิทธิภาพ เช่น การเขียน Prompt อย่างถูกวิธี การระมัดระวังไม่ใส่ข้อมูลขององค์กรและข้อมูลลูกค้าไปในระบบ AI หรือ การตรวจเช็กผลลัพธ์จาก AI ก่อนนำไปใช้งานจริง
  5. ปรับปรุงระบบความปลอดภัยด้าน IT ให้รัดกุมและครอบคลุมการใช้งาน AI มากขึ้น เชื่อมโยงการกำกับดูแล AI เข้ากับระบบป้องกันข้อมูลและการเข้าถึงที่มีอยู่ พร้อมมอบหมายผู้รับผิดชอบทั้งผู้เชี่ยวชาญด้าน IT และเจ้าหน้าที่ของแต่ละแผนกเพื่อทำงานร่วมกันทั้งองค์กร

สรุป

Shadow AI เป็นพฤติกรรมเสี่ยงของพนักงานที่ใช้งาน AI โดยไม่ได้รับอนุญาตจากองค์กรซึ่งอาจนำไปสู่ผลกระทบด้านความปลอดภัยของระบบ IT ขององค์กรและข้อมูลสำคัญของลูกค้า อย่างไรก็ตามการรับมือกับ Shadow AI ไม่ใช่เรื่องของแผนก IT เพียงอย่างเดียว แต่การป้องกันปัญหานี้ต้องอาศัยทั้งความเข้าใจของพนักงานทุกคนในองค์กรตลอดจนนโยบายและมาตรการที่ชัดเจนในการใช้ AI อย่างถูกต้องเพื่อการรู้เท่าทันความก้าวหน้าของเทคโนโลยี รวมถึงภัยแฝงที่มาพร้อมกัน

 

สมัครสมาชิกกับ JobThai หา Candidate ที่ใช่ง่าย ๆ คลิกเลย

 

ที่มา:

ibm.com, paloaltonetworks.com, acisonline.net, orca.security, cloudflare.com, proofpoint.com, crowdstrike.com, brainstorminc.com

tags : jobthai, งาน, หางาน, สมัครงาน, ai, รู้ทัน ai, artificial intelligence, การทำงาน, เทรนด์คนทำงาน, เทรนด์การทำงาน, ทักษะ ai, ปัญญาประดิษฐ์, hr, เคล็ดลับการทำงาน, เทคโนโลยี, ai ในโลกการทำงาน, คนทำงาน, ทักษะการทำงาน, shadow ai, shadow it, hr trends, องค์กร, การบริหารคน, ทรัพยากรบุคคล, การดูแลพนักงาน, พนักงาน



ติดตามข่าวสารและเรื่องราวดีๆ ทาง Email

ขอบคุณสำหรับการติดตาม