AI ได้เข้ามาเปลี่ยนแปลงการทำงานของเราในหลากหลายมิติ ทั้งช่วยประหยัดเวลา ลดต้นทุน และช่วยให้การทำงานของเรามีประสิทธิภาพมากขึ้น แต่ถ้าพนักงานของคุณใช้ AI โดยไม่ได้บอกบริษัท คุณควรจะรับมือยังไง วันนี้ JobThai จะพาไปทำความรู้จักที่มาที่ไปของพฤติกรรมของพนักงานที่เรียกกันว่า Shadow AI เพื่อให้องค์กรหามาตรการป้องกันและสร้างองค์ความรู้ด้านการใช้ AI อย่างถูกต้อง
Shadow AI คือ การที่พนักงานนำเครื่องมือ AI มาใช้ในการทำงานโดยไม่ได้รับการอนุมัติจากองค์กร หรือไม่ได้อยู่ภายใต้การดูแลของฝ่าย IT ซึ่งอาจส่งผลกระทบด้านความปลอดภัยของข้อมูลตามมาได้ ตัวอย่างที่เห็นได้ชัด เช่น การใช้เครื่องมือ AI ที่มีการเชื่อมต่อข้อมูลผ่านระบบ API (Application Programming Interface) ทำให้เกิดการรั่วไหลของข้อมูลไปยังภายนอกองค์กร
ที่มาของคำว่า Shadow AI พัฒนามาจากพฤติกรรมการใช้ซอฟต์แวร์โดยไม่ได้รับอนุญาตที่ถูกเรียกกันติดปากว่า Shadow IT คำว่า Shadow ที่หมายถึงเงามืดจึงเป็นการเปรียบเปรยถึงการใช้งานซอฟต์แวร์แบบลับ ๆ โดยที่บริษัทไม่เคยรู้ เมื่อ AI ได้รับความนิยมมากขึ้นในปัจจุบัน จึงมีการหยิบยืมคำนิยามในลักษณะเดียวกันมาใช้จนเกิดเป็นคำใหม่ว่า Shadow AI นั่นเอง
ปัญหา Shadow AI ในองค์กรอาจเกิดขึ้นจากหลายปัจจัย ได้แก่
- เครื่องมือ AI เข้าถึงได้ง่าย: AI หลายตัวเปิดให้ใช้งานฟรี สามารถใช้งานได้ง่ายผ่านเว็บเบราว์เซอร์ และใช้เพียงแค่อีเมลในการสมัครใช้งาน
- ความสะดวกสบาย: บางครั้งการขออนุมัติใช้ซอฟต์แวร์อย่างเป็นทางการอาจใช้เวลานาน พนักงานบางคนที่มองหาเครื่องมือมาทดลองใช้อาจมองว่าการใช้เครื่องมือ AI ประหยัดเวลาและทำงานได้อย่างรวดเร็ว
- AI บางตัวอาจแฝงตัวอยู่ในฟีเจอร์ใหม่ของซอฟต์แวร์ที่บริษัทใช้: เมื่อพนักงานกดอัปเดตและเริ่มต้นการใช้งานอาจคิดว่าสามารถใช้งาน AI ใหม่นั้นได้ตามปกติ
- นโยบายของบริษัทตามเทคโนโลยี AI ไม่ทัน: บางบริษัทไม่ได้มีนโยบายการใช้ AI ที่ชัดเจนมาก่อนทำให้ไม่มีมาตรฐานในการกำหนดว่าเรื่องไหนควรใช้ AI เรื่องไหนควรได้รับการพิจารณาจากบริษัทก่อนจนอาจกลายเป็นช่องโหว่ได้เช่นกัน
ตัวอย่างของ Shadow AI
หากพนักงานของคุณมีพฤติกรรมเหล่านี้ คุณอาจกำลังเผชิญกับความเสี่ยง
- ตัวแทนฝ่ายบริการลูกค้านำรายละเอียดบัญชีของลูกค้าไปใส่ใน ChatGPT เพื่อช่วยร่างคำตอบ แทนที่จะใช้ฐานความรู้ที่องค์กรอนุมัติให้ใช้งาน
- นักพัฒนานำโค้ดที่เป็นของบริษัทไปถาม AI เพื่อช่วยตรวจสอบและแก้ไขข้อผิดพลาด
- ทีมการตลาดใช้เครื่องมือ AI สร้างภาพที่อาจติดลิขสิทธิ์ หรือไม่ได้รับอนุญาตเพื่อผลิตสื่อสำหรับแคมเปญการตลาด
พฤติกรรมที่ยกตัวอย่างมาเป็นเพียงตัวอย่างบางกรณีที่สามารถเกิดขึ้นได้กับพนักงานทุกแผนกในทุกองค์กร ทั้งนี้ Shadow AI อาจเกิดโดยไม่ได้ตั้งใจจากการที่พนักงานอยากหาเครื่องมือ AI เพื่อมาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานและคิดว่าเป็นแค่การทดลองใช้งานเบื้องต้น ไม่น่ามีข้อเสียอะไร เลยไม่ได้แจ้งให้บริษัทรับรู้ ความรู้เท่าไม่ถึงการณ์นี้อาจทำให้พนักงานเผลอป้อนข้อมูลเรื่องงานลงไปในระบบ AI และเกิดความเสี่ยงในอนาคตตามมา
การใช้งาน AI โดยไม่ได้รับอนุญาตจากบริษัทอาจทำให้เกิดผลกระทบในด้านต่าง ๆ ได้แก่
- เกิดการรั่วไหลของข้อมูลสำคัญ: เมื่อข้อมูลระบบ ข้อมูลลูกค้า ข้อมูลด้านการเงิน หรือกลยุทธ์ลับขององค์กรถูกนำเข้าสู่ระบบ AI ภายนอก องค์กรไม่มีทางรู้เลยว่าข้อมูลเหล่านั้นจะถูกนำไปใช้อย่างไร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เครื่องมือ AI บางตัวอาจเก็บข้อมูลไว้บนเซิร์ฟเวอร์ของบุคคลที่สาม ซึ่งมีความเสี่ยงสูงที่จะถูกเปิดเผยออกสู่สาธารณะจนนำไปสู่การละเมิดกฎหมายข้อมูลส่วนบุคคลและเกิดการฟ้องร้องดำเนินคดีจากผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียตามมา กลายเป็นความสูญเสียทั้งเม็ดเงินและชื่อเสียงขององค์กร
- เพิ่มความเสี่ยงในการถูกโจมตีทางไซเบอร์: เครื่องมือ AI ที่ไม่ผ่านการตรวจสอบมักมาพร้อมกับAPI ที่เชื่อมต่อกับระบบภายนอกอย่างไม่ปลอดภัย การใช้ AI โดยที่องค์กรไม่รู้จึงเปรียบเสมือนระเบิดเวลาที่พร้อมสร้างปัญหาให้กับระบบการรักษาความปลอดภัยด้าน IT ขององค์กรได้ตลอดเวลา
- ผลลัพธ์ของการใช้งาน AI ไม่น่าเชื่อถือ: เครื่องมือ AI บางตัวอาจสร้างเนื้อหาที่มีอคติ ข้อมูลไม่ถูกต้อง หรืออาจให้คำแนะนำที่กว้างเกินไป ไม่แม่นยำ และไม่ตรงตามหลักความเป็นจริง ส่งผลให้เกิดข้อผิดพลาดในการทำงานได้ การวิเคราะห์ข้อมูลทางธุรกิจควรมาจากเครื่องมือที่ได้รับอนุญาตโดยตรงจากองค์กร และสิทธิ์ในการเข้าถึงข้อมูลสำคัญของแต่ละแผนกที่เกี่ยวข้อง การใช้ AI ภายนอกจึงไม่สามารถตอบโจทย์การทำงานในลักษณะนี้ได้
- สำรวจว่ามีการใช้เครื่องมือ AI ใดบ้างในองค์กร ผ่านการตรวจสอบเครือข่ายและสอบถามพนักงานโดยตรง หากสงสัยว่าองค์กรของคุณมีการใช้ AI โดยไม่ได้รับอนุญาต ในเบื้องต้นควรปรึกษากับทีม IT Security ขององค์กรเพื่อตรวจสอบว่ามีการใช้งาน AI เพิ่มเข้ามาในระบบขององค์กรหรือไม่ ทีม IT Security สามารถตรวจจับการใช้งานเครื่องมือ AI เหล่านั้นได้ด้วยวิธีการคล้ายกับที่ใช้ตรวจจับซอฟต์แวร์ที่ไม่ได้รับอนุญาตอื่น ๆ เช่น ตรวจสอบการรับส่งข้อมูลทางอินเทอร์เน็ตเพื่อดูว่าพนักงานใช้แอปพลิเคชันใดบ้าง และติดตามว่าพนักงานเชื่อมต่อกับเว็บไซต์หรือบริการใดบ้าง นอกจากนี้ยังมีเครื่องมือพิเศษที่ช่วยควบคุมว่าข้อมูลสำคัญขององค์กรสามารถถูกส่งไปที่ใดได้บ้าง
- ประเมินความเสี่ยง จัดลำดับความเสี่ยงของแต่ละเครื่องมือ เพื่อหาแนวทางจัดการกรณีที่อันตรายที่สุดก่อน และเฝ้าระวังการใช้งานเครื่องมือที่มีความเสี่ยงรองลงมา
- กำหนดนโยบายและวิธีปฏิบัติที่ชัดเจน ระบุเครื่องมือที่อนุญาตให้ใช้ ขั้นตอนขออนุมัติเครื่องมือใหม่ และมาตรการป้องกันข้อมูลสำคัญรั่วไหล แล้วประชาสัมพันธ์และสื่อสารให้พนักงานทุกคนเกิดความตระหนักรู้โดยทั่วกันว่าขอบข่ายที่ชัดเจนของการใช้งานคืออะไร สิ่งไหนทำได้ สิ่งไหนทำไม่ได้ เช่น การอัปโหลดไฟล์งานไปยังเครื่องมือ AI โดยตรงเป็นเรื่องต้องห้ามเด็ดขาด หรือ ข้อมูลส่วนไหนบ้างที่สามารถให้ AI เข้าถึงและจำลองการทำงานได้
- จัดฝึกอบรมพนักงาน ให้มีความรู้เท่าทันความเสี่ยงและผลกระทบที่เกิดขึ้น รวมถึงวิธีการใช้งานที่ถูกต้องและมีประสิทธิภาพ เช่น การเขียน Prompt อย่างถูกวิธี การระมัดระวังไม่ใส่ข้อมูลขององค์กรและข้อมูลลูกค้าไปในระบบ AI หรือ การตรวจเช็กผลลัพธ์จาก AI ก่อนนำไปใช้งานจริง
- ปรับปรุงระบบความปลอดภัยด้าน IT ให้รัดกุมและครอบคลุมการใช้งาน AI มากขึ้น เชื่อมโยงการกำกับดูแล AI เข้ากับระบบป้องกันข้อมูลและการเข้าถึงที่มีอยู่ พร้อมมอบหมายผู้รับผิดชอบทั้งผู้เชี่ยวชาญด้าน IT และเจ้าหน้าที่ของแต่ละแผนกเพื่อทำงานร่วมกันทั้งองค์กร
Shadow AI เป็นพฤติกรรมเสี่ยงของพนักงานที่ใช้งาน AI โดยไม่ได้รับอนุญาตจากองค์กรซึ่งอาจนำไปสู่ผลกระทบด้านความปลอดภัยของระบบ IT ขององค์กรและข้อมูลสำคัญของลูกค้า อย่างไรก็ตามการรับมือกับ Shadow AI ไม่ใช่เรื่องของแผนก IT เพียงอย่างเดียว แต่การป้องกันปัญหานี้ต้องอาศัยทั้งความเข้าใจของพนักงานทุกคนในองค์กรตลอดจนนโยบายและมาตรการที่ชัดเจนในการใช้ AI อย่างถูกต้องเพื่อการรู้เท่าทันความก้าวหน้าของเทคโนโลยี รวมถึงภัยแฝงที่มาพร้อมกัน
ที่มา:
ibm.com, paloaltonetworks.com, acisonline.net, orca.security, cloudflare.com, proofpoint.com, crowdstrike.com, brainstorminc.com
tags :
jobthai, งาน, หางาน, สมัครงาน, ai, รู้ทัน ai, artificial intelligence, การทำงาน, เทรนด์คนทำงาน, เทรนด์การทำงาน, ทักษะ ai, ปัญญาประดิษฐ์, hr, เคล็ดลับการทำงาน, เทคโนโลยี, ai ในโลกการทำงาน, คนทำงาน, ทักษะการทำงาน, shadow ai, shadow it, hr trends, องค์กร, การบริหารคน, ทรัพยากรบุคคล, การดูแลพนักงาน, พนักงาน